قلعه نهبندان، بزرگترين شهر سنگی مخروبه شرق ايران

در پانزدهم تیرماه سال ۱۳۷۶، قلعه نهبندان در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. این قلعه به نامهای شاهدژ و شاهدزد نیز شناخته میشود که بنایی دفاعی و نظامی است که به یک پادگان بزرگ شباهت دارد و گفته می شود که این مکان ظرفیت سههزار نفر دارد. این بنا در خراسان جنوبی و در پنج کیلومتری شرق شهرستان نهبندان است و ابتدای جادهی «نهبندان- زابل» و در نزدکی روستای «خوانشرف» واقع شده است. این بنا از چهار طرف به دشتهای وسیعی مشرف است و به گفته عوام نام این بنا «شاهدزد» بوده است که از نام صاحب ابتدایی این بنای تاریخی گرفته شده است. گفته میشود قدمت این بنا به دورهی ساسانی بازمیگردد اما بیشترین توسعهی آن در دورهی اسماعیلیه بوده است چرا که اسماعیلیان آن را در قرن پنجم از شاه شجاع خریداری کردند و به استحکام آن پرداختند.