مدرسه و شهروندی ، جهشهای متقاطع

با گذار از مدرسه بهسان مکانی مقدس به مدرسه بهسان نهادی مردمسالارانه، نحوهی آموزش شهروندی[1] در مدارس تحول گستردهای را از سر گذرانده است. شهروندی برای مدتهای مدیدی بر اساس ارزش و معیارهای علمی آموزش داده میشد؛ امروزه اما آموزش این مقوله بر اساس ارزشهای کاملاً متنوع و بعضاً متضاد بناشده استمدرسهی جمهوری فرانسه در سال ۱۸۸۰ ذیل عنوان مدرسهی شهروندی تأسیس شد. شعار اصلی مدرسهی جمهوری در آن زمان این بود که جمهوری زمانی وجود خارجی خواهد داشت که وظیفهی آموزش را به منصهی اجرا دربیاورد. این شعار به این معنا بود که اولین وظیفهی مدرسه در آن زمان نهادینه کردن جمهوری فرانسه در دل دانش آموزان و تربیت شهروندانی صد در صد فرانسوی بود.[2] مسئولان وقت این وظیفه را در خود میدیدند که از نفوذ کلیسا در بین مردم و بهخصوص کودکان کاسته و به همین منظور باید مدرسهای عمومی، لائیک، رایگان و اجباری را در برابر نفوذ کلیسا قرار داد. این امر برای مسئولان وقت بدیهی بود که باید روشنفکری، خرد و پیشرفت جایگزین اندیشهها و تعالیم پوسیدهی کلیسا میشد. مدرسهی جمهوری در بدو تأسیس خود بهخوبی توانست از پس این مهم بربیایند و هنوز هم بسیاری نوستالژی مدرسهای را در سردارند که توانست نفوذ کلیسا و کشیشان را تا حد بسیار زیادی کاهش دهد. ایشان از مدرسهی جمهوری تحت عنوان سوارهنظام جمهوری یاد میکنند. رفتهرفته اما شرایط مدرسهی جمهوری تغییر کرده و امروزه این طرز تفکر شکلگرفته که نظام آموزشی فرانسه نمیتواند بهخوبی از پس چالشهای گستردهای که در برابرش قرارگرفته بربیاید. چالشهایی که بهواسطهی تغییرات پیچیدهی شکلگرفته در خود نهاد مدرسه، جامعه و شهروندی متولد شدهاند.